Tóm tắt nội dung
Luật sửa đổi 2025 tập trung vào các chuyển dịch chiến lược sau:
• Cấu trúc hệ thống: Làm rõ định nghĩa về giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; giao quyền phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân cho Thủ tướng Chính phủ.
• Phổ cập giáo dục: Khẳng định giáo dục tiểu học và trung học cơ sở là bắt buộc; mở rộng mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 03 đến 06 tuổi.
• Chuyển đổi số và Công nghệ: Đưa nhiệm vụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục vào luật hóa.
• Quản lý nhân sự: Phân định rõ ranh giới giữa nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục.
• Chính sách xã hội: Thành lập Quỹ học bổng quốc gia và quy định lộ trình miễn học phí, hỗ trợ chi phí học tập cho các đối tượng yếu thế.
• Hiệu lực thi hành: Luật có hiệu lực chủ yếu từ ngày 01/01/2026, với một số quy định về sách giáo khoa áp dụng từ 01/07/2026.
1. Cấu trúc Hệ thống Giáo dục và Định hướng Phân luồng
Luật sửa đổi đã tinh chỉnh cách phân loại và quản lý các cấp học để đảm bảo tính liên thông và phù hợp với thực tiễn lao động.
1.1. Phân định các cấp trình độ
• Giáo dục nghề nghiệp: Bao gồm sơ cấp, trung cấp nghề, trung cấp, cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác.
• Giáo dục đại học: Bao gồm trình độ đại học và sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ).
• Đào tạo chuyên sâu: Bổ sung văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu cho một số ngành, lĩnh vực đặc thù.
1.2. Phân luồng và Liên thông
• Định nghĩa phân luồng: Là biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục dựa trên hướng nghiệp, tạo điều kiện cho học sinh sau THCS tiếp tục học ở cấp cao hơn hoặc chuyển sang đào tạo nghề phù hợp với năng lực và nhu cầu xã hội.
• Liên thông: Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) quy định chi tiết việc liên thông giữa các trình độ giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
2. Hoạt động Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số
Đây là một trong những điểm mới cốt lõi, nhấn mạnh vào việc hiện đại hóa nền giáo dục thông qua công nghệ.
• Nhiệm vụ của cơ sở giáo dục: Nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ bắt buộc, phải phù hợp với mục tiêu và cấp học.
• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Nhà nước khuyến khích ứng dụng AI có kiểm soát trong giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia: Đầu tư chuyển đổi số toàn diện thông qua hạ tầng số, nền tảng số và hệ thống dữ liệu quốc gia về giáo dục để quản lý nhà nước và hoạt động dạy học hiệu quả hơn.
3. Quản lý Giáo dục phổ thông và Tài liệu dạy học
3.1. Sách giáo khoa (SGK) và Tài liệu địa phương
Luật quy định rõ quy trình phê duyệt và thẩm định:
• SGK: Phải thể hiện được mục tiêu chương trình, cụ thể hóa yêu cầu về phẩm chất, năng lực học sinh. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt danh mục SGK sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông.
• Tài liệu giáo dục địa phương: Do UBND cấp tỉnh biên soạn dựa trên nhu cầu thực tế, được Hội đồng thẩm định cấp tỉnh đánh giá và Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt.
• Chế độ miễn phí: Chính phủ quy định lộ trình miễn phí SGK cho học sinh.
3.2. Quy định về độ tuổi và điều kiện nhập học
• Học sinh vào lớp 10 phải hoàn thành chương trình THCS.
• Tuổi của học sinh vào lớp 10 là 15 tuổi (tính theo năm). Có quy định riêng cho trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật hoặc học sinh học vượt lớp.
4. Hệ thống Văn bằng và Chứng chỉ
Luật hóa hình thức số hóa văn bằng để phục vụ quản lý hiện đại:
• Hình thức: Văn bằng, chứng chỉ được thể hiện dưới dạng giấy hoặc số.
• Giá trị pháp lý: Văn bằng, chứng chỉ do các loại hình nhà trường và hình thức đào tạo khác nhau cấp đều có giá trị pháp lý như nhau.
• Công nhận quốc tế: Văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được công nhận nếu đảm bảo chất lượng và quy trình theo quy định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
5. Tổ chức Nhân sự trong Cơ sở Giáo dục
Luật phân loại cụ thể ba nhóm đối tượng tham gia vào hoạt động giáo dục:
5.1 Nhà giáo: Người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục (bao gồm nhà giáo hữu cơ, nhà giáo thỉnh giảng và nhà giáo hợp đồng).
5.2 Cán bộ quản lý: Bao gồm cán bộ quản lý giáo dục (công chức) và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục (viên chức quản lý hoặc người giữ chức vụ quản lý).
5.3 Nhân sự hỗ trợ: Người làm vị trí chuyên môn, nghiệp vụ nhưng không phải là nhà giáo (nhân sự hỗ trợ giáo dục). Được hưởng phụ cấp ưu đãi tùy theo vị trí việc làm.
6. Thẩm quyền Thành lập và Quản lý Cơ sở Giáo dục
Việc phân cấp thẩm quyền được quy định chi tiết nhằm tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương và các Bộ ngành.
• Chủ tịch UBND cấp xã: Quyết định đối với trường mầm non, mẫu giáo, tiểu học, THCS công lập trên địa bàn.
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Quyết định đối với trường THPT, trường phổ thông nhiều cấp học, trường trung cấp và các trường dân tộc nội trú/bán trú cấp tỉnh.
• Bộ trưởng Bộ GD&ĐT: Quyết định đối với trường dự bị đại học, cao đẳng sư phạm và các cơ sở giáo dục đại học.
• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng / Bộ Công an: Quyết định đối với các cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý của lực lượng vũ trang.
7. Tài chính và Chính sách Hỗ trợ Giáo dục
7.1. Cơ chế Học phí và Dịch vụ
• Học phí: Được xác định theo lộ trình bảo đảm chi phí dịch vụ giáo dục do Chính phủ quy định.
• Miễn học phí: Trẻ em mầm non 05 tuổi và học sinh THCS công lập được miễn học phí. Đối với các cơ sở ngoài công lập, Nhà nước hỗ trợ đóng học phí theo mức do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.
7.2. Quỹ học bổng quốc gia
• Là quỹ có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, trực thuộc Bộ GD&ĐT.
• Nguồn hình thành: Ngân sách nhà nước, đóng góp tự nguyện, tài trợ từ tổ chức/cá nhân trong và ngoài nước.
• Mục tiêu: Cấp học bổng cho người học tài năng; ưu tiên ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ mũi nhọn và hỗ trợ người học ở vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
8. Điều khoản thi hành và Chuyển tiếp
• Hiệu lực thi hành: Từ ngày 01/01/2026.
• Ngoại lệ: Quy định về miễn phí SGK (Điểm b khoản 1, khoản 4, khoản 13, khoản 15, điểm b khoản 23 Điều 1) có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
• Quy định chuyển tiếp:
o Giấy chứng nhận kiểm định chất lượng giáo dục đã cấp trước ngày Luật có hiệu lực vẫn tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn.
o Văn bằng THCS cấp trước 01/01/2026 vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý cho các hoạt động học tập và tuyển dụng.
o Các nhà đầu tư đã thiết lập cơ sở giáo dục tư thục theo luật cũ có tối đa 12 tháng kể từ ngày 01/01/2026 để hoàn thiện các thủ tục chuyển đổi nếu cần thiết.
NHỮNG ĐIỂM MỚI QUAN TRỌNG
CỦA LUẬT GIÁO DỤC SỬA ĐỔI 2025
VÀ NGHỊ ĐỊNH 66/2026/NĐ-CP
Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội, Quốc hội đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục (Luật số 123/2025/QH15), chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Đồng thời, Chính phủ cũng vừa ban hành Nghị định 66/2026/NĐ-CP ngày 02/03/2026, có hiệu lực từ ngày 15/03/2026, để hướng dẫn chi tiết thi hành Luật.
Để giúp đội ngũ Trường Tiểu học Đống Đa cũng như nhân dân phường Tân Hòa nắm bắt kịp thời các chủ trương, chính sách mới, chúng tôi xin tóm tắt những điểm đáng chú ý nhất liên quan trực tiếp đến cấp học tiểu học như sau:
1. Những chính sách ưu việt dành cho học sinh tiểu học
Giáo dục tiểu học là giáo dục bắt buộc: Nhà nước tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của bậc tiểu học, quy định đây là cấp học bắt buộc đối với mọi trẻ em.
Miễn học phí: Học sinh tiểu học đang theo học tại các cơ sở giáo dục công lập (như Trường Tiểu học Đống Đa của chúng ta) hoàn toàn được miễn học phí. Đối với học sinh tiểu học ở trường tư thục, Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ tiền đóng học phí cho các em.
Miễn phí sách giáo khoa (Áp dụng từ 01/07/2026): Một tin rất vui cho các bậc phụ huynh là Chính phủ quy định việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh. Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2026, kịp thời chuẩn bị cho năm học mới tiếp theo. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quyết định một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên toàn quốc.
Giảm giá các dịch vụ công cộng: Theo Nghị định 66/2026/NĐ-CP, học sinh sẽ được giảm giá vé khi sử dụng các phương tiện giao thông công cộng như tàu hỏa, xe buýt, tàu điện, phà. Các em cũng được giảm giá vé khi trực tiếp tham quan các công trình văn hóa, giải trí như bảo tàng, di tích lịch sử, triển lãm.
Xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học: Khi học sinh học hết chương trình tiểu học và đủ điều kiện theo quy định, Hiệu trưởng nhà trường sẽ xác nhận học bạ việc hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học cho các em.
2. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI)
Nhà nước đang đầu tư chuyển đổi số toàn diện trong ngành giáo dục thông qua việc phát triển hạ tầng số và nền tảng số.
Đặc biệt, Luật mới có chính sách khuyến khích, ưu tiên đầu tư và tạo điều kiện để nghiên cứu, ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát trong cơ sở giáo dục. Điều này đòi hỏi thầy và trò Trường Tiểu học Đống Đa cần tích cực cập nhật công nghệ, đổi mới phương pháp dạy và học để tiếp cận xu hướng quốc tế.
3. Quy định mới về đội ngũ nhà giáo và nhân sự hỗ trợ
Luật giáo dục phân loại rõ ràng nhà giáo trong các cơ sở giáo dục bao gồm: Nhà giáo cơ hữu, nhà giáo đồng cơ hữu (đối với giáo dục nghề nghiệp, đại học), nhà giáo hợp đồng toàn thời gian (nhà giáo đã nghỉ hưu ký hợp đồng) và nhà giáo thỉnh giảng.
Bên cạnh giáo viên, Luật bổ sung quy định cụ thể về đội ngũ "Nhân sự hỗ trợ giáo dục". Đây là những người làm việc ở vị trí chuyên môn, nghiệp vụ nhưng không phải là nhà giáo, có vai trò tham gia hỗ trợ quá trình dạy và học trong trường. Lực lượng này sẽ được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các chế độ khác theo quy định của Chính phủ, giúp nhà trường hoạt động hiệu quả hơn.
4. Chuyển đổi loại hình trường học (Đối với các cơ sở ngoài công lập)
Mặc dù Trường Tiểu học Đống Đa là trường công lập, cộng đồng cũng cần biết rằng Nghị định 66/2026/NĐ-CP đã ban hành quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục chuyển đổi các trường tư thục (từ mầm non đến phổ thông) sang hoạt động theo mô hình không vì lợi nhuận. Điều này cho thấy định hướng chung của Nhà nước trong việc xây dựng một môi trường giáo dục vì cộng đồng.
Lời kết Tháng 03/2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của hệ thống giáo dục với sự có hiệu lực của Nghị định 66/2026/NĐ-CP. Những sửa đổi của Luật Giáo dục 2025 mang lại rất nhiều quyền lợi thiết thực cho học sinh và phụ huynh, đặc biệt là chính sách miễn phí sách giáo khoa và miễn học phí cấp tiểu học.
Ban chấp hành Công đoàn Trường Tiểu học Đống Đa đề nghị toàn thể đoàn viên và người lao động nhanh chóng nghiên cứu, cập nhật các quy định mới; đồng thời mong muốn quý bậc phụ huynh tiếp tục đồng hành cùng nhà trường để mang lại môi trường giáo dục tốt nhất cho con em phường Tân Hòa.
Xin trân trọng cảm ơn!