Ngày 25/6/2025, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 (Luật 86/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Dưới đây là một số nội dung sửa đổi:
(1) Bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh
Cụ thể, Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 đã bỏ hình phạt tử hình đối với các tội danh:
- Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109);
- Phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114);
- Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh (Điều 194);
- Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250);
- Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421);
- Gián điệp (Điều 110);
- Tham ô tài sản (Điều 353);
- Nhận hối lộ (Điều 354).
Về điều khoản chuyển tiếp, Luật quy định hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày 01/7/2025 đối với người phạm 8 tội danh nêu trên của Bộ luật Hình sự mà chưa thi hành án thì không thi hành và chánh án TAND tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
2. Bổ sung đối tượng không thi hành án tử hình (khoản 3 Điều 40)
Luật mới bổ sung thêm đối tượng không thi hành án tử hình là người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối, ngoài đối tượng là người từ đủ 75 tuổi trở lên, phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi như trước đây.
(3) Làm rõ cơ chế bắt buộc chữa bệnh (Điều 49)
Luật sửa đổi quy định chi tiết 3 trường hợp áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, bao gồm cả người đang chấp hành án tù mà mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi, đồng thời bổ sung quy định thời gian bắt buộc chữa bệnh được trừ vào thời hạn chấp hành án tù.
4. Nới lỏng điều kiện miễn, giảm hình phạt (Điều 62 và Điều 63)
Người bị cấm cư trú hoặc quản chế có thể được miễn phần còn lại của hình phạt nếu cải tạo tốt và đã chấp hành được một nửa thời hạn (trước đây không có quy định rõ này).
Mở rộng điều kiện giảm án cho tù chung thân với yêu cầu nộp lại ¾ tài sản phạm tội và có hợp tác với cơ quan chức năng. Đồng thời ấn định thời hạn thực tế thi hành án với án tử hình được ân giảm là 30 năm.
5. Tăng nặng hình phạt với tội xâm phạm an ninh quốc gia (Điều 109, 110, 114)
Hình phạt với các hành vi như hoạt động tình báo, phá hoại, xâm phạm an ninh quốc gia được nâng khung hình phạt từ tù 12-20 năm hoặc tù chung thân (trước đây có mức nhẹ hơn).
6. Bổ sung mức phạt nặng đối với hành vi buôn bán, sản xuất hàng giả (Điều 192-195)
Tăng mức tiền phạt và thời gian tù đối với cả cá nhân và pháp nhân thương mại, bổ sung chi tiết các yếu tố cấu thành tội phạm như mức thiệt hại, thu lợi bất chính, hậu quả gây hại đến sức khỏe, tài sản.
Luật mới quy định cụ thể hơn về các hành vi phạm tội môi trường: gây ô nhiễm, vi phạm quy định về chất thải, phát tán chất phóng xạ, gây sự cố môi trường, hủy hoại rừng, khu bảo tồn thiên nhiên, và làm lây lan dịch bệnh. Các khung hình phạt được thiết kế theo cấp độ thiệt hại với định lượng rõ ràng (ví dụ: số kg chất thải, mức độ ô nhiễm, diện tích bị hủy hoại...).
Xem chi tiết Luật 86/2025/QH15